Gümülcine, 17.10.2022
Mahir Aydın’ın “Gümülcine’nin Güzel İnsanlarına…” ithaf ettiği, “Gümülcine Sancağı 1879 - 1912” adlı kitap 30.06.2022 tarihinde Türk Tarih Kurumu tarafından yayımlandı.
Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Türk Tarih Kurumu Yayınlarının IV/A-2-2-12. Dizi – Sayı: 128 numaralı eser 1.000 adet basıldı. Kitabın inceleyicileri ise, Prof. Dr. Emine GÜMÜŞSOY ve Prof. Dr. Turan Gökçe. Kapak tasarımı ise Emine ÇAKIR tarafından yapılmıştır.
Bibliyografyası da olan kitabın ISBN numarası ise şöyle:978-975-17-5208-6.
Kitap 220 sayfa olup, aşağıdaki dokuz bölümden oluşmaktadır:
- Gümülcine Sancağı’nın Doğası
- Gümülcine Sancağı’nın Yerleşimi
- Gümülcine Sancağı’nın Yönetimi
- Gümülcine Sancağı’nın Halkı
- Gümülcine Sancağı’nın Dini Yapıları
- Gümülcine Sancağı’nın Tarımı
- Gümülcine Sancağı’nın Hayvancılığı
- Gümülcine Sancağı’nın Ekonomisi
- Gümülcine Sancağı’nınEğitimi
Kitabın önsözünde kısaca şunlar belirtilmektedir:
Yeryüzünün “en güzel denizi" Ege'dir. Ona yukarıdan kıyı olan Gümülcine de, “güzel belde "dir. Bu değerlendirme, Gümülcine'ye yapılan bir övgü değildir. Çünkü onun güzelliğini, yüzyıllar öncesinden Evliya Çelebi anlatır da, bugün Gümülcine'ye “yolu düşen" de anlar.
Evrenos Bey ile özdeşleşen Gümülcine, Türklerin Rumeli'ye ayak basması üzerinden 10 yıl geçmeden, imparatorluğa katılır ve bir “Türkmen Beldesi” olur.
Yaklaşık 550 yıl boyunca da, bu özelliğini sürdürür.
Bu denli uzun bir süreci kaleme almak, ilk bakışta anlamsızdır. Çünkü her "akademik disiplin", kendine özgü bir uzmanlık gerektirir. Konu aynı "tarih bilimi” olsa da, bu uzun süreç, "tarih disiplini" ile Ortaçağ, Yeniçağ ve Yakınçağ'ı kapsar. Ve her birinin, kendi mantığı ve bakış açıcı vardır.
Bu çalışmanın çıkış noktası, 2017 yılında İstanbul'da yapılan "Balkanlarda Türk Kültürü: Batı Trakya Sempozyumu" ile başladı. Bu sempozyuma, impa-
ratorluk taşrasına bir örnek olarak, "Gümülcine İdadisi” konusunu hazırladık. Ardından da hep birlikte, Gümülcine'ye giderek, onu içeriden gördük.
Orada gördüklerimiz, "cömert ve dost davranışlı” diyen Evliya Çelebi'nin, ne denli doğru söylediğinin, güncel sağlaması oldu. Bilimde duygu olmaz.
Ancak oradan, gözlerimiz ayrıldık. Ayrılırken de, "Gümülcine (1879-1912)" sürecini, araştırma sözünü verdik.
Başlangıçta bu çalışmanın, kolay olacağını sanıyorduk. Öyle ya, 1879- 1912 arası, 33 yıl demekti. Öte yandan 36 yıldır Rumeli'nin konularında, "iyi kötü” çalışmalar yapmıştık.
Üstelik Gümülcine, “avuç-içi” sayılabilecek, bir kazadır. Fetihten sonra sıra ile önce Edirne, Cezayir-i Bahr-ı Sefid, Selânik ve sonunda yine Edirne'ye bağlanır. 1879 yılında da, sancak yapılır. Öyleyse bu çalışma da, “su içmek gibi
kolay olmalıydı.”…
Her Gümülcine’linin kitaplığında bulunması gereken kaynak bir kitap. Herkesin mutlaka okuması gerekir.