DOKUNU - YORUM

06 Şubat 2023 Pazartesi günü Türkiye’nin Kahramanmaraş şehri merkezli 7.7 richter ölçeği şiddetinde deprem haberleri ile güne başlıyorduk. Günün ilk saatlerinde durumun mahiyeti henüz kavranamamıştı. İlerleyen saatlerde haber bültenleri durumun ciddiyetini aktarmaya başlayınca, depremin boyutu da insanların düşüncelerinde derin etkiler yaratmaya başladı.

On ili etkileyen deprem ciddi etkiye ve tahribata neden olunca, bir anda dünyanın gündemine oturuverdi. Nasıl oturmazdı ki; bilim insanları etki boyutunu izah etmeye başlayınca, ortada ciddi bir felaket olduğu da toplumlar tarafından algılanmaya ve ilgilenilmeye başlandı. Afet bölgesine ve afetzedelere yardım çağrıları yükselmeye ve devam etme yoluna girdi. Gerçekten de bilim insanlarının izahta zorluk çektiği ve dünyada benzerlerinin olduğu ancak çok nadir yaşanan bir durum yaşanıyordu. Aynı günün öğle saatlerinde yine sabahkinin şiddetine yakın 7.6 richter şiddetinde ikinci ve müstekıl yeni bir deprem yaşanıyordu. İşte bu ikinci defa olan ve öncekinden yaklaşık dokuz saat sonra vuku bulması bilim dünyasını hayrete düşüren olay oluyordu. Bu durum uzmanlara göre deprem biliminin bugüne kadar var olan verilerinin yeniden incelenmesine ve yeni kanıtlar ortaya koyarak bilime yeni hesaplamaların, kıstasların, öngörülerin katmasını gerektirdiği noktasında görüşler yoğunlaşıyordu.

Yüksek tahrip gücüne sahip bu depremin etkisini anlatan uzmanlar, şiddet boyutunun algılanabilmesi için depremin şiddetinin 7.7 richter ölçeğinde değil de 15 şiddetinde gibi düşünülmesini ve tasavvur edilmesini tavsiye ediyorlardı. Bu depremin etkisinin Karadeniz’den hissedilmesini bir tarafa bırakıp, Mısır’dan hissedildiğini düşünürsek, vahametini de bir nebze olsun anlamaya yaklaşmamızı sağlayacaktır.

Tarihte “küçük kıyamet” olarak adlandırılan 1509 İstanbul depreminin derecesi 7.2 richter şiddeti olarak aktarılmaktadır bazı kaynaklarda. Tahribatı o denli etkili olmuştur ki, bugün dahi o zamanki ismiyle anılmaktadır.

Depremler insan hayatının bu dünyada var olduğu, yaşamın devam ettiği müddetçe varlığını sürdüreceği gerçeği bizim için bilinmeyen bir durum değildir. İnsanı yaratan Allah C.C. onu çeşitli sınamalara tabi tutacağını ve bu sınamalardan birinin de depremler olacağını Kur’an-ı Kerim’de apaçık beyan etmektedir. İnananlar ve okuyanlar nezdinde unutulmaması için de Zilzâl süresini vahyetmiştir. Bu sürenin her müslümanın ibadet etmek maksadıyla ezberlediği kısa sürelerden biri olması da ayrıca bir önem arz etmektedir. Surenin 1-3 ayetleri : “Yer o dehşetli sarsıntısıyla sarsıldığında, ve yer ağırlıklarını dışarı attığında, ve insan: “ ne oluyor buna! dediğinde” diye hatırlatmada bulunmaktadır ve insanın acziyetini gözler önüne sermektedir. Burada dikkat çeken vurucu cümle “yeryüzü ağırlığını çıkardığında” diye okutulan cümle, toprağın bir ağırlık çıkaracağını ve bu ağırlık sebebi ile insanlar yitirdiklerinin acısını söyleyerek "ne oluyor bu yer yüzüne" diyerek çaresizliklerini ortaya koyacaklarını anlatmaktadır. Gerçekten herkesin yalın bakışlarla müşahede ettiği üzere insan ne kadar da güçsüz bir varlık imiş de benliğinde var olan enaniyet onu gururlanmaya ve kibirlenmeye sürüklediğini fark edemeyecek kadar gaflet ve isyana yeltenebilmektedir.

El-Hâkka suresinin 14. Âyetinde ise: “ve dağlar kaldırılıp birbirine tek çarpışla darmadağın edildiği zaman” diyerek dağların birbirine çarpmasını söylemektedir. Bu âyet kıyamet gününün durumunu anlatıyor ise de, ne kadar da bugün yaşadığımız depremi anlatıyor gibi duruyor karşımızda. Bu depremin tahrip yönünün çok etkili olması, yeryüzü tabakasının dört levhasının bir biri ile sürtüşmesinin etkili olmasındandır diyor uzmanlar. Peki levhalar yer yüzü tabakasında düz bir arazi mi? Yoksa sürenin anlattığı dağlardan mı ibaret ? Âyetlerin maksadı sadece bizim anladığımız yer yüzünün görünen kısmındaki dağlardan ibaret olmasa gerek. Kur’an-ın hükmü kıyamete kadar sürecek ve her devirde onun doğruluğunu gün yüzüne çıkaran olaylar hep vuku bulacaktır. Bu olaylar sadece zelzele olmayacak elbette. Seller, yıldırımlar, kuraklıklar, ... vs.

Sadece iki sürede zikredilmiyor bu durum. El-İnfitâr suresinin 1-4. Âyetler’inde de: “Gök yüzü yarıldığı, yıldızlar döküldüğü, denizler bir birine katıldığı”. Ve yine El-İnşikâk Süresinin 1-4. Âyetler’inde de: “Gök yarıldığı, Rabbini dinleyip O’na yaraşır şekilde boyun eğdiği, yer dümdüz edildiğinde ve içindekileri atıp boşaldığında” ifadeleri bizlerin dikkatine sunulmaktadır. Bu âyetler kıyamet sürecini anlatsa da, vuku bulan zelzele ile alakalı bu günün deprem uzmanlarının anlatımları bu âyetlere ne kadar da benziyor! Yoksa yaradan, biz kabullenmmekte zorlansak da hükmünü bilim insanları ağzı ile de mi seslendiriyor?

Bu olanlar bize insanlığımızı hatırlatmaktadır. Bu insanlık kavramının içinde en önemli olan bizi yaratan Allah’a kulluk görevimizin olduğunu söylemektedir. Başı boş olarak yaşamak, hiçbir şeyden sorumlu olmamak için gönderildiğimiz düşüncesinin ne kadar aldatıcı ve yanlış olduğunu haykırmaktadır. On günlük bir bebek doksan saat sonra enkaz altından sağ olarak çıkartılıyorsa, bunu sadece bilimsel olarak açıklayamazsınız. Normal koşullarda iki saatte bir beslenmesi gereken o bebeği dört gün yemeden içmeden kim yaşattı ve yeniden gün yüzüne çıkarttı. Bilim elbette Allah’ın insana bahşettiği bir nimettir ancak bilim Allah’ı inkâr gerekçesi olamaz. Çünkü Allah bize El-İsrâ suresinin 85. Âyeti’nde: “... size pek az bilgi verilmiştir.” buyurarak mutlak ilim sahibi kendisinin olduğunu ikaz emektedir. Ve yine 248 saat sonra on birinci gün enkazdan kurtarılan on yedi yaşındanki kız çocuğunun doktoru kameralar önünde şöyle bir cümle kullanıyordu : “bazı şeyleri tıbben izah edemiyorsun” diye beşeri acziyeti ortaya koyuyordu. Evet edemiyoruz. Ama şunu izah edebiliyoruz. ALLAH’Ü EKBER. Her şeyin üstünde bir yaratan ve bilen vardır. O’da tek olan Allah’tır. Yine beş altı yaşlarında bir kız çocuğunun şu sözleri yazılı ve görsel medyada da yer buldu: “... Çok güzel bir abla geldi bana yemek yedirdi, su içirdi, benimle hep oynadı. Merak etme kurtulacaksın dedi. Ve siz gelince gitti” demiş. Aman Allah’ım.! Bu da ne böyle! denilebilir. Ancak biz Sezai Karakoç’un Ey Sevgili şiirinin mısralarına yansıyan : “sakın kader deme, kaderin üstünde bir kader vardır” “göklerden gelen bir karar vardır.” sözlerin anlamını biliyor ve inanıyoruz.

Bütün felâketi sadece bunlar izah etmiyor. Bunlar sadece birer örnek. Binlerce örnekler var. Ne var ki, ârif olana bir ibret bin kelâmdan evlâdır.

Nitekim hepimizin şahit olduğu bir durumdur ki: o felâketin ızdırabını yaşayan insanlarda öyle bir teslimiyet, öyle bir tevekkül, öyle bir vakar gördük ki; acıların içinde var olma çabasındalar ama ağızlarından bir kelime isyan çıkmıyor. Bu anlatım mü’minler içindir. İsyankârlar zaten hep isyandadırlar. Bollukta da isyanda, darlıkta da isyanda. Onları bu ortamda bir kenara, kendi debdebelerine bırakıyporuz. Biz iman ruhuyla yoğrulmuş insanların tevekküllerine imreniyoruz. Yakınalrını kaybetmiş, evini barkını yitirmiş, yolda kalmış ama gönderilen ceketin cebinden çıkan çikolata’yı “bu bana helâl mıdır” diye yemekten çekinen teslimiyet abidesi insanları görünce, ister istemez televizyon ekranı başında bir nebze insanlık vicdanı olan birinin gözünün yaşarmaması imkansız oluyordu. “Sana helâl olmayacak da kime helâl olacak” demekten geri kalamıyorduk. Burada bir incelik var. Helâl-haram noktasında hassas bir çizgi var. O insanlar bize bunu öğretti. Maddi dünyanın gözü ile bakana değil, manevi göz ile görebilene.

Bu felâket bir dayanışma ve yardımlaşma ruhunun insanlık vicdanında halâ daha parlayan ve parlamaya devam edecek olan bir cevher olduğunu da bize gösterdi. Dünya coğrafyasındaki haritada yerini bilmediğimiz devletlerden, milletlerden, toplumlarından maddi ve manevi destekler geldi ve gelmeye devam edecek de. Kılınan gıyabi cenaze namazları, depremde vefat etmişlerin ruhlarına bağışlanan Hatim’ler ve edilen dualar bu kapsamdaki örneklerdir. Bölgemizde de ifa ve icra edilmiştir.

Dünyanın en fakir ülkeleri kategorisinde yer alan ve neredeyse kendimizi bildiğimiz bileli ülkeleri işgallere uğramış ve hala savaştırılan, kendilerine dahi gıda bulamayan ülkeler kategorisinde olan Afganistan ve Sudan gibi ülkeler dahi maddi ve nakdi yardımda bulundular. Batı Trakya’lı halkımız da tarihte eşine rastlanmamış miktarda maddi ve nakdi yardımda bulunmaktadır. Resmi bir açıklama henüz yapılmadı ama söylentiler geçmişin yardımlarını gölgede bırakacak seviyelerde olduğu yönünde. Allah dayanamayacağımız acıları tekrar yaşatmasın diye dua ediyoruz.

Ne var ki insanlık ile varlığını sürdütecek olan bu felâketler de devam edecek. Her gün devam eden artçı zelzeleler yedi bin civarında ki; 20 Şubat 2023 Pazartesi yine aynı bölgenin Hatay İli’nde 6.4 şiddetinde bir başka sarsıcı deprem yaşandı. Dünyanın güney kutbundaki Brezilya’da sel felâketi yaşanırken, yine Güney Yarım Küre’deki Yeni Zelanda da önce tayfun sonra deprem felâketi yaşanıyordu.

İnsanlık da şunu soruyordu: Dünya nereye gidiyor?

Cevap basitti: Ezel’de takdir edilen çizgisine doğru yol alıyordu.

Bizim için ise şu gerçek kalıyordu: Her yol iyi ya da kötü mutlaka bir yere çıkar. Ama hedefinize varıp varamayacağınız kimlerle yola çıktığınıza bakar.

Bizim için şaşmaz örnek Peygamber (asm) efendimizdir. Kendisine, devesini salıvererek Allah’a tevekkül ettiğini söyleyen bir bedeviye: “onu bağla da öyle tevekkül et” (Tirmizî, Sıfatü’l Kıyame, 60) diyerek en basit bir meselede dahi ilk şartın tedbir olduğunu görmekteyiz. İnsan hayatının sözkonusu olduğu tehlike durumunda tedbirsizce hareket edip Allah’a tevekkül ettim demek, bu saik ile hareket etmek dinen asla doğru bir hareket değildir. İlmen de böyledir, kanunen de böyledir.

Tedbir alacağız. Asla ama asla tedbiri takdirin önüne geçirmeyeceğiz.

Tedbir biz kulların bize göre tehlikeye karşı korunma sebebidir.

Takdir ise Allah’ın ezeldeki kesin hükmüdür.

Sonuç: Kaderde olan yaşanacaktır. Kaderi tayin eden mutlak sahip Allah c.c.’dür.

22 Şubat-2023 Çarşamba

Selahattin KESİT