24.09.2024
Magna Carta (Büyük Özgürlükler Sözleşmesi) ruhunu irdelemeye devam edeceğim.
Magna Carta Derebeylerinin Kralın Tanrıdan aldığı mutlak güce karşı verdiği özgürlük mücadelesinin sonucudur. Tabi bu özgürlük mücadelesi o günün şartlarında değerlendirilmeli. Nitekim Magna Carta Ortaçağ’da yazılmış kişi hak ve özgürlükleri metnidir. Ancak daha sonra gelişen ve günümüze kadar gelen Avrupa insan hakları belgelerinin çekilme noktasıdır bu Büyük Özgürlükler Sözleşmesi.
Modern tarih bize yaşlı kıtanın 13. yüzyıldan günümüze dek başından geçen mezhep savaşları, imparatorluklar, isyanlar, kanlı boğuşmalar ve soykırımlar gibi atlattığı badireleri sahneler. Bu sancılı tarihsel süreç sonucunda da en kapsamlı özgürlükler projesi Avrupa Birliği’nin doğuşu kabul edilir. Sermayenin, malların ve insanların hürce dolaşıp yaşayacağı, insan haklarına dayalı, farklılıklar içinde bir birlik modeli. Avrupa Birliği.
Ancak son günlerde bu büyük özgürlükler projesinin çeşitli sınamalardan geçtiğini görüyoruz. Bu konuda Avrupa Birliği’ni temelinden sarsacak en son örnek ise Almanya’nın 16 Eylül itibariyle Schengen anlaşmasını askıya alarak kendi kara sınırlarında yeniden kontrol noktaları kurması. Yani kısaca AB/Schengen bölgesi içinde hür dolaşımın kısıtlanması.
Almanya’nın düzensiz göçe karşı başlattığı bu uygulamaya en büyük tepkilerden biri de Yunanistan hükümetinden geldi. Yunan hükümeti göç sorununun Avrupa’nın ortak sorunu olduğunu hatırlatarak üye devletlerin bu konuda kendi başlarına önlemler almak yerine birlikte hareket etmesi gerektiği yaklaşımı ile yorumlar yaptı.
Dolaşım hürriyeti ve göç sorunundan ziyade AB’nin birlikte hareket etmesi gereken asıl yaşamsal konular nelerdir diye düşünmeden edemiyor insan. Asıl tehdit altında olan Avrupa sınırları mı yoksa 1215’ten bu yana mücadelesi verilen temel özgürlükler ve insan hakları mı? Peki ya Avrupa değerleri?
Sözü yine Batı Trakya Türklerine getireceğim. Bizler Avrupa değerleri, Avrupa İnsan Hakları müktesebatı ile 20. Yüzyıl biterken, milenyumun başlarında tanıştık. Çünkü o günlere kadar hür Avrupa’nın izole edilmiş halklarından biriydik.
Yine de bizler Avrupa değerleri olarak kabul edilen hoşgörü ve insan hakları kavramlarının aslında bizim kültürümüzün bir parçası olduğunu fark ettik. Nitekim daha 1453’te topraklarında yaşayan azınlıklara kendi dinini yaşama, dilini, kültürünü koruma hürriyeti veren bizim kültürümüz değil miydi? Altı asır boyunca bu anlayışla birçok kültürü ve milleti bir arada yaşatan da bu hoşgörü idi.
Ancak Batı Trakya Türkleri bugün aynı hoşgörü ile muamele görmemektedir. Bugün Yunanistan tarafından eleştiri konusu yapılan dolaşım hürriyetine getirilen kısıtlamalar diğer insan hakları alanında on yıllardır Batı Trakya Türklerinin yaşamını kısıtlamaktadır.
Büyük özgürlükler projesi AB’nin vatandaşları, kendi etnik Türk kimliğini ifade etmede, bu kimlikle dernekleşme özgürlüğünde, anadilde eğitiminde, siyasal temsilinde kısıtlanmaktadır. Bugün Almanya ve diğer Avrupa ülkeleri sınır kontrolleri ile AB vatandaşlarının dolaşım hürriyetini kısıtlarken, Yunanistan Batı Trakya gibi coğrafi bir bölgenin anılmasına dahi tahammül edememektedir.
On yıllardır Avrupa’da Batı Trakya özelinde kısıtlanan, 13. asırdan bu yana mücadelesi verilen özgürlükler, Avrupa değerleri, azınlık ve insan haklarıdır. Bugün Yunanistan’ın ve Avrupalı yöneticilerin birlikte hareket etmesi gereken en önemli sınama azınlık ve insan haklarını temel alan bir politika geliştirmeleridir. Aksi takdirde Schengen’in askıya alınmasıyla zedelenen büyük özgürlükler projesini onarmak pek güç olacaktır.
Kerem ABDURRAHİMOĞLU