Kırıldığımız Yerden Büyüyebiliriz: Azınlık İçinde Umudu Yüceltenler

Koray BAĞDATLI

Eğer intihar vakaları konusunda gerçekten bir önlem almak istiyorsak, önce bu olayların temel sebeplerini dürüstçe ele almamız gerekiyor. Teşhis olmadan tedavi olmaz. Toplum olarak zaman zaman yargılayıcı ya da mesafeli olsak da, içtenlik ve anlayışa olan özlemimiz bize daha samimi ve destekleyici bir topluma dönüşme potansiyelimiz olduğunu gösteriyor. Bu sadece ekonomik krizlerle açıklanamaz. Daha derin, kültürel ve yapısal bir meseleyle karşı karşıyayız.

Modern dünyanın getirdiği yalnızlık hissi, başarının ve başarısızlığın yanlış tanımlanması, sürekli bir kıyas kültürü, dedikodu mekanizmaları... Bunlar bir araya geldiğinde, duygusal olarak kırılgan bireyler için bu toplum adeta bir mayın tarlasına dönüşüyor. Beynin fiziksel acıya verdiği tepkiyle sosyal dışlanmaya verdiği tepkinin aynı sinir yollarını kullandığı araştırmalarla gösterilmiştir (Eisenberger et al., 2003).

Batı Trakya’da yaşayan Türk azınlık bireyleri için bu yalnızlık ve dışlanma hissi, yalnızca bireysel deneyimlerle değil, kolektif bir tarih ve güncel politik baskılarla da derinleşmektedir. Etnik kimliğin tanınmaması, örgütlenme özgürlüğüne yönelik kısıtlamalar, eğitim ve dini özerklik gibi temel hakların gölgelenmesi, özellikle genç bireyler için aidiyet hissini zedelemekte, görünmezlik duygusunu artırmaktadır. Kimliğini açıkça ifade ettiğinde dışlanma riski taşıyan bir genç, zamanla kendi iç dünyasında da bir kırılma yaşar.

Aile içi travmalar da buna eklendiğinde, kişi kendini büyük bir umutsuzluğun içinde buluyor. Çocuklukta yaşanan ihmal ve istismar gibi deneyimlerin, ileriki yaşlarda depresyon ve intihar riskini artırdığı ACEs araştırmalarında açıkça ortaya konmuştur. Bu, çoğu zaman sessizce ilerleyen bir depresyona ve nihayetinde geri dönüşü zor kararlara yol açabiliyor.

Eğer bir çözüm arıyorsak, bu değişimi önce evde başlatmalıyız. Ailelerin çocuklarına değerli olduklarını hissettirmesi, gençlere sadece “başarılı” olduklarında değil, sadece var oldukları için de kıymetli olduklarını anlatması şart. Psikoloji araştırmalarına göre, koşulsuz kabul gördüğünü hisseden bireylerde öz değer gelişimi daha sağlıklı olmakta ve depresyon riski düşmektedir (Baumeister & Leary, 1995).

Ardından hepimiz kendi bireysel sorumluluğumuzu almalıyız. Çünkü yaşanabilir bir toplum, ancak içtenlikle tebessüm edebilen, birbirine güvenebilen insanlar sayesinde mümkün olabilir.

Batı Trakya özelinde bu sorumluluk daha da belirginleşiyor. Çünkü burada yaşanan sorunlar yalnızca bireysel değil, aynı zamanda kolektif bir mücadele alanı. İnsanlar hem kendi kimliklerini korumaya çalışıyor hem de gelecek nesillere daha sağlıklı bir sosyal çevre bırakmak istiyor. Bu çaba yalnızca siyasal değil; aynı zamanda duygusal bir direniş. Çünkü her türlü dışlanmaya rağmen hâlâ dayanışma ruhunu koruyan, komşusunun derdine koşan, çocuklara masal anlatan, gençleri dinleyen insanlar var.

Toplumsal samimiyet, sadece iyi niyetli sözlerden değil, davranışlardan ve duruşlardan oluşur. Ne yazık ki faydacılık ve bireysel çıkarların kutsandığı bir çağdayız. "Değer" kavramı neredeyse sadece ekonomik karşılıkla ölçülüyor. Oysa bir insana samimi bir şekilde “Nasılsın?” demek, bazen onu hayatta tutan en büyük dayanak olabilir.

Bu yüzden özellikle gençlere bir çağrım var: Eğer kendinizi bir çıkmazda hissediyorsanız, bilin ki yalnız değilsiniz. Her şeyin anlamsız göründüğü anlarda bile, burada bir yerlerde size gerçekten güvenebilecek ve sizin güveninizi hak edecek insanlar var. Her ne kadar az olsalar da, bu azınlık içinde azınlık insanlar bir umut halkası kurabilir.

Elbette kolay değil. Ama imkânsız da değil. Toplumun ruhunu iyileştirmek için önce samimiyeti yeniden yeşertmemiz gerekiyor. Bunu bir temenni olarak değil, içten bir çağrı olarak kabul edin: Lütfen birbirimizin yüzüne dürüstçe bakabildiğimiz, sevgiyi ve empatiyi yeniden öğrenebildiğimiz bir toplum için elimizi taşın altına koyalım. Ve evet… Bazen bir samimi gülümseme, hayatına son vermeyi düşünen bir insanın fikrini değiştirebilir. Stanford Üniversitesi'nde yapılan araştırmalar, sıcak bir temas ya da içten bir gülümsemenin bile oksitosin salgısını artırarak stres hormonlarını azaltabildiğini gösteriyor (Zak, 2005). İşte o gülümsemeyi, hep birlikte yeniden öğrenmeliyiz.

Not: Bu yazıda geçen bazı veriler WHO (2021), Eisenberger et al. (2003), Felitti et al. (1998), Baumeister & Leary (1995) ve Zak (2005) gibi bilimsel kaynaklara dayanmaktadır.