BULGARİSTAN ve EURO (EVRO)

Gümülcine, 19 Ocak 2026

2007 yılında Romanya ile Avrupa Birliği üyesi olan Bulgaristan, 01 – Ocak – 2026 tarihi itibarıyla da Avrupa Para Birimi EURO’ya katılarak birlik ile olan süreç de tamamlanmış oldu. Böylelikle Bulgaristan bundan böyle kendi devlet para birimi olan LEVA’ya da veda etmiş oluyor. Her iki para birimini kullanma süresi bizi bağlayan konu olmadığından onunla ilgilenmeyeceğiz. Üzerinde durmak istediğimiz mevzu, bizim ülkemiz Yunanistan da Euro para birimine geçtiğinde ve sonrasında halk olarak yaşadığımız sancıların aynısının Bulgaristan toplumunun da başına gelecek olmasıdır.

Bulgaristan para birimi Leva’nın sabit kur 1 Euro karşılığındaki değeri 1.95583 Levadır. Yaklaşık iki leva. Zaten halk arasında da söylem ve kıyaslama bu ortalama üzerinden yapılıyordu. Alışkanlık da böyle idi. Yerel para birimi ile euro değişikliğini yaşamış olarak bizim Bulgaristan halkına hatırlatabileceğimiz tek şey, bu değişimi bir hatıra olarak hafızalarında canlı tutmaları olacaktır.

Bugüne kadar olan hayat pahalılığının zorlu şartlarını belki de mum ışığı ile arayacaklar. Bundan böyle onlar için olacak en kolay hesap yöntemi, bugün için geçerli olan bir levalık eşya değeri, çok çabuk hemen bir euro (1€) olarak dönüştürülecektir. Bu da artışı yüzde yüz bandına hiç fark edilmeden çıkarmış olacaktır. Bu örnek üzerinden yüzler basamaklı değer kıyaslamaları yapılabilir.

Yunanistan euro para birimine geçtiğinde bir kahve (cezve kahve) fiyatı yüz (100) drahmi idi.

Bir ekmek (800 gram) yüz seksen – iki yüz (180-200) drahmi idi.

Bunun gibi tüm fiyatlar bu minvalde belirleniyordu. Euro para birimi ilk dönemlerinde drahmi para birimi üzerinden euro mukabili para birimi oranına tahvil edilmiş olsa da bu durum uzun sürmedi ve eski alışkanlık modeli olarak yüz drahmi “bir sıfır sıfır” rakamı ile yazıldığından, euro piyasası da yüz drahminin sıfırlarını bir kenara koyarak çarşı-pazar eşya değer bedelini bir euro olarak telaffuz etmeye başladı ve uygulamaya koyuldu. Ekonomi uzmanları durumu kontrol altına alana kadar ticaret piyasası kendi yolunu çizmiş, istikametini belirlemiş oluyordu.

Bir süre drahmi-euro değer tahvili üzerinden devam eden (800 gram) bir ekmeğin fiyatı ortalama 0,65 euro, bir kahvenin fiyatı 0,30-0,40€ iken, ekmek bir (1€) euroya, kahve de 0,50€’ya tırmanıverdi.

Bir litre benzin fiyatı 0,75€ ile 0,85€ arasında, dizel yakıt (ağır taşıtlar ve tarım araçları yakıtı) ise ortalama 0,65€ seviyelerinde seyrediyordu.

Büyük baş besicisi üreticilerden doğrudan kesilerek satılan kemikli dana etinin fiyatı 3-3,5€ idi.

Tarım sigortaları kişi başı en düşük yıllık sigorta bedeli dört yüz altmış sekiz (468€)⁽¹⁾ euro idi.

Emtia fiyatları ortalama bu değerlerde seyrederken asgari ücret de beş yüz seksen (580€) ile altı yüz otuz (630€) euro bandında idi. Bu asgari ücret bedelleri yaklaşık üç yıl öncesine kadar bu rakamlar bandında devam etti. Kademeli olarak 2019 yılında 630€’dan 650€’ya, 2022’de 713€’ya, 2023’te 780€’ya, 2024’te 830€’ya, 2025’te 880€’ya⁽²⁾ ve 2026’da da920€ - 950€’ya⁽³⁾ ulaşacaktır.

2027 yılında ise bin beş yüz Euro’ya (1500€)⁽⁴⁾ çıkarılmasını hedefliyor mevcut hükümet. Tabi emtia değer artışlarının nerelere tırmanacağı öngörüsünde ise hiç bir fikir beyanı dillendirilmiyor.

Belirtilen asgari ücret bedelleri kesintisi yapılmamış ücretlerdir. Şu an cari sekiz yüz seksen euro (880€) maaş, kesintilerin ardından ele alınan net miktar yaklaşık yedi yüz yirmi euro (720€) civarıdır. Bu ücret, işe yeni başlamış, hiçbir velayet mükellefiyeti olmayan vasıfsız işçinin ücretidir. Kıdem farkı da hariçtir.

Bugün yaklaşık bir buçuk ayı aşkın Yunanistan tarım sektörü temsilcilerinin ülkeyi kasıp kavuran grevlerine sebep olan ise üretimin yüksek maliyetleridir.

Yukarıda örneğini verdiğimiz bir ekmeğin fiyatı 1,60€ ila 2,40€ euro arasındadır.

Bir kahvenin (cezve kahvesi) fiyatı 1,50€-2,50€ arasındadır

Bir litre benzin fiyatı 1,70€-2,12€ dolaylarındadır.

Bir litre dizel fiyatı 1,50€-1,60€⁽⁵⁾bandındadır.

Üreticiden doğrudan satın alınan kemikli dana etinin fiyatı ise on euro (10€) civarında seyrediyor.

Yunanistan süper market stantlarında ise otuz dört buçuk (34,50€) euroya kadar ulaşıyor. Ortalama pazar fiyatları ise yaklaşık on sekiz ile yirmi dört (18€-24€) euro arasında değişiyor ki bundan bir yıl öncesi bu rakamlar on üç (13€)⁽⁶⁾ euro dolayında idi.

Tarım sigortaları bedeli ödeme şekli ve miktarı değişti ve geçerli ödeme şekli aylık bazda ödemeye çevrilerek aylık en düşük kişi başı bedel yüz kırk beş (145,63€)⁽⁷⁾ küsûr eurodur.

Bunu yılın on iki ayına hesap ettiğinizde karşınıza yaklaşık bin yedi yüz elli (1,750€) euroluk bir rakam çıkıyor. Ailenin her ferdinin mecburi sigorta olma kanunu göz önüne aldığında rakamı en az ikiye katlıyorsunuz ve önünüze ÜÇ BİN BEŞ YÜZ EURO’luk bir bedel çıkıyor. Kazandığınız temel asgari ücret bedelinden hesabı kolayca yapılabiliyor. Geçinmenin diğer kalemlerini buradan öteye yazmaya ve hesaplamaya devam ediyorsunuz. Avrupa da hayat güzel efendim.!

HALEP ORADAYSA, ARŞIN BURADA.

Her kalemin artış örneğini vermek gibi bir niyetimiz olmadığı gibi, buna imkân da bulamayız.

Burada vurgulanmak istenen, hayat şartlarının son on beş yılda geldiği duruma bir nebze olsun ışık tutmayı sağlayabilmektir.

Özetle söylemek gerekirse: on yıl önce, BEŞ euro olan eşya fiyatı bugün ON BEŞ EURO.

BEŞ YÜZ EURO olan eşyanın değeri bugün BİN BEŞ YÜZ EURO oluşudur.

Bu gerçek usül hesaplama ile gelinen durumda karşımıza çıkan sonuç: ALIM GÜCÜNÜN YÜZDE YETMİŞ ERİDİĞİDİR.

Bu koşullarda genç kuşakların burada barınabilmesi imkânsızdır. Haneye iki asgari ücret geliri gelse de yine mümkün olmuyor. Memleketi terk ederek gurbete gidiyorlar. Daha iyi bir gelecek tesis etme, mali müreffeh hayata kavuşma umuduyla bu yolu tercih ediyorlar. Batı Trakya’nın köyleri ve de nüfûsu da artık gözle görülür beyanda ERİYORLAR. Bu şartlarda yeni aile tesisinde de ciddi bir düşüş yaşanıyor. Gidişat, Batı Trakya’nın geleceği açısından bir yok oluşun yolunu gözler önüne seriyor.

Ateşi dışarıdan seyredenler, ateşin hararetini göremedikleri için kaynayan kazanda kavrulanın ah’u-vâh’ını da anlayamıyorlar. Üstüne fikir üreterek “ne mutlu size, üşümüyorsunuz bak” diye bir de hüküm veriyorlar.

Meseleyi idrak etmek babında durduğumuz mekanları değiştirelim, o zaman vaziyetler netleşir. Efendim.

Yazının ilham kaynağı ise: Kırcaali (Bulgaristan) bölgesinden seyyar satıcının yılbaşı öncesi geldiği köyde bir çuval UN’u on altı (16€) Euro’dan satarken, yılbaşı sonrası geldiğinde on sekiz (18€) Euro’dan satışa sunmuş olmasıdır.

Ahalinin: “Neden bu fiyat artışı beyav?

Sorusuna:

Euro’ya girdik ba aga!”

Cevabı olmuştur.

Eh.!

Bize de:

Evro para biriminde hayırlı yolculuklar dilemek düşer.

Damdan düşenin halini damdan düşen anlar misali

Selahattin KESİT

Gümülcine

……………………………………….